Mizahi Anlatım – Ünlem

0
202

 

 

  1. Mizah kelimesinin sizde çağrıştırdıklarını söyleyiniz.
  2. Mizahın hayatınızdaki yeri nedir? Hangi durumlarda mizaha başvurursunuz?
  3. Nasreddin Hoca fıkralarına bugün de gülmenizin sebepleri neler olabilir?
  4. Mizah kahramanlarımızdan kimleri tanıyorsunuz?
  1. “Konuşmanın ilk gerekli ögesi gerçek, ikincisi sağduyu, üçüncüsü hoş yaradılış, dördüncüsü nüktedir.” Sir W. Temple (Sör Tempıl)’a ait bu sözden ne anlıyorsunuz?
    1. Korku, sevinç, acıma, üzüntü gibi duygularınızı ne tür kelimelerle ifade edersiniz?
  • “Kara mizah”, “ironi”, “humor”, “karikatür”, “parodi”nin sözlük anlamlarını bulunuz.
  • “Komik”, “komik durum”, “komik kişi”, “komik jest” kelime ve kelime öbekleriyle ne anlatıldığını araştırınız.
    • “Humor” ve “ironi”ye örnek olabilecek metinler bulunuz.
    • Alay, hiciv, kara mizah örnekleri bularak sınıfa getiriniz.

      (Çalışmalar 11. etkinliğe yöneliktir.)

  • Mizahi anlatımla oluşturulmuş metinler bulunuz.
  • Bunları sınıfta okuyup arkadaşlarınızın düşüncelerini alınız.
  • Okuduğunuz ve dinlediğiniz bu metinlerin ortak özelliklerini belirleyip tahtaya yazınız.


 

  1. AL HAKKINI GİT

    Nasreddin Hoca’nın, Akşehir’de kadılık yaptığı günler…

    Yoksul bir adam, eline geçirdiği bir parçacık ekmeği ile birlikte bir aşçı dükkânının önüne gitmiş, orada fıkır fıkır kaynamakta olan bir et çömleğinin başına geçmiş. Ve sonra ekmeği, çömlekten çıkan buhara tutarak yemeye başlamış. Bunu gören aşçı dükkânının sahibi:

    “Ver bakalım tirit parasını.” demiş. Adamın yakasına sarılmış.

    Yoksul adam:

    “Yahu!” demiş dükkân sahibine. “Ben senin ne etinden aldım ne de etin suyundan. İnsaf et.”

    Dükkân sahibi, yoksul adamı yakaladığı gibi Nasreddin Hoca’nın önüne getirmiş.

    Olayı anlattıktan sonra:

    “Bu adamdan şikâyetçiyim, paramı isterim Kadı Efendi.” demiş.

    Nasreddin Hoca, bir de yoksul adamı dinlemiş. Sonra cebinden birkaç akçe çıkarıp avucunda sallamaya başlamış. Sonra da dükkân sahibine:

    “Bu sesi duydun mu?” diye sormuş.

    Dükkân sahibi:

    “Duydum, Kadı Efendi.” demiş.

    Nasreddin Hoca:

    “Bu ses, senin hakkın olan sestir. Al hakkını ve durma git.

    2. metin

    TAM AÇLIĞA ALIŞIRKEN

    Zorlu bir kış olmuş. Nasreddin Hoca’nın parası tükendikçe tükenmiş. Ne yapacağını şaşırmış. Sonunda çareyi masrafı kısmakta, aza katlanmakta bulmuş. Bu arada, eşeğinin yemini kıstıkça kısmış Nasreddin Hoca.

    Azaltmış.

    Azaltmış. Her gün biraz daha azaltmış.

    Hayvancağız, yavaş yavaş gücünü yitirmeye başlamış. Yemini azaltmasına karşın, eşeğin yaşadığını gördükçe seviniyormuş Nasreddin Hoca. Ve günbegün, yemi azaltmayı sürdürmüş.

    Ama bir sabah ahıra gittiğinde ne görsün, hayvan ölmüş.

    Nasreddin Hoca:

    Ahh çekmiş derinden, tam açlığa alışırken öldü zavallıcık.

  • Nasreddin Hoca fıkralarında mizahı sağlayan öğeleri belirleyip defterinize yazınız.
  • Nasreddin Hoca fıkralarında bize komik gelen unsurların normal olandan hangi yönüyle farklılık gösterdiğini açıklayınız.

TAŞLAMA

Ormanda büyüyen adam azgını Çarşıda pazarda insan beğenmez Medrese kaçkını softa bozgunu Selâm vermek için kesan beğenmez

  1. ■ “Taşlama” metnindeki komik olan unsurları bulup bu unsurları Nasreddin Hoca fıkralarıyla karşılaştırınız. Farklı ve benzer yönlerini defterinize yazınız.

  2. KARAGÖZ’ÜN ÂŞIKLIĞI

    KARAGÖZ — (Penceresinden) Hoş geldin keçi suratlı!

    HACİVAT — Geliverse karşıma, o söylese ben dinlesem, ben söylesem o dinlese…

    KARAGÖZ — (Penceresinden) Şu Hacivat da benden bir temiz dayak yese…

    HACİVAT — Her ikimiz de söyleşirken bizi temaşaya tenezzül eden ahibbâ, safâyab olsalar. Diyelim, işimizi Mevla’m rast getire! Yâr bana bir eğlence meded!.. Aman bana bir eğlence meded!..

    KARAGÖZ — (Pencereden) Geliyorum patlama!..

    HACİVAT — Yâr bana bir eğlence meded!

    KARAGÖZ — (Pencereden atlar, boğuşmaya başlarlar. Hacivat kaçar, Karagöz sırtüstü düşer.) Aman of… Öldüm bayıldım, eski hasırlar gibi yerlere yayıldım. (Ayağa kalkarak) Amanın ense köküm, şakaklarım, sigara tablası gibi kulaklarım. Seni gidi utanmaz arlanmaz idare fitili, mum bacaklı adam seni, hele bir daha gel de bak sana neler yaparım.

    HACİVAT — Vay… Karagöz’üm, maşallah akşam-ı şerifler hayırlar olsun!

    KARAGÖZ — Lebbeyk…

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

  • “Karagöz’ün Âşıklığı” metninden ünlemleri çıkarıp metni yeniden okuyunuz. Ünlemlerin anlatıma etkisini belirleyip tahtaya yazınız.
  • “Şaşırtmacasidur” metninden yararlanarak ses, hareket, konuşma ve görünüş taklitlerininin mizahi metinlerdeki rolünü tartışarak belirleyiniz.
  • 1, 2, 3, 4 ve 5. metinlerdeki mizahı sağlayan durumları, hareketleri, kelime ve kelime gruplarını defterinize yazınız.
  • Bir anlatımın, “mizahi anlatım” olarak nitelendirilebilmesi için dil kullanımının hangi özellikleri taşıması gerektiğini tartışarak belirleyiniz.
  • İçinde değişik ünlemler bulunan bir paragraf yazınız.
  • Atatürk’ün Gençliğe Hitabesi’ndeki ünlem gruplarını bulunuz.
  • Bu ünlem gruplarının oluşumunda ünlemin işlevini söyleyiniz.


 

  • Derste işlediğiniz ve getirdiğiniz metinleri inceleyerek mizaha hangi durumlarda başvurulduğunu belirleyiniz. Sonuçlarını sözlü olarak ifade ediniz.
  • “Komik”, “komik durum”, “komik kişi”, “komik jest” kelime ve kelime öbekleriyle ne anlatıldığını sınıfla paylaşınız.
  • Alay, hiciv, kara mizah örnekleri bulup bunları mizah öğeleri yönüyle karşılaştırınız. Sonuçlarını tahtaya yazınız.
  • “Humor” ve “ironi”ye örnek olabilecek metinlerde mizahın nasıl sağlandığını tartışarak belirleyiniz. Sonuçlarını sınıfla paylaşınız.
  • Dinlediğiniz ve okuduğunuz mizahi metinlerin özelliklerini belirleyip aşağıdaki şemaya yazınız.


 

  • Başınızdan geçen komik bir olayı mizahi anlatımın özelliklerini göz önünde bulundurarak yazınız. Yazdıklarınızı arkadaşlarınızla paylaşıp onların düşüncelerini alınız.
  • Mizahi anlatımın kullanıldığı metin türlerini aşağıdaki şemaya yazınız.


 

Ölçme ve Değerlendirme

  1. Aşağıdaki cümlelerde noktalı yerleri doldurunuz.
  • Ünlemler cümle ögesi olarak    
  • Ünlem işaretinden sonra    harfle başlanır.
  • “Ey Türk Gençliği!” söz grubu ünlem değil, bir    
  • İnsanın kendi kendisiyle alay etmesine    denir.
  1. Aşağıdaki cümlelerin sonuna doğru ise “D”, yanlış ise “Y” yazınız.
  • “Bu dünyada kimsenin ahini almayacaksın.” cümlesinde “ah”

kelimesi ünlem görevinde kullanılmıştır.    ( )

  • “Bravo çok güzel bir sunum yaptınız” cümlesinde ünlem işareti (!)

“bravo” kelimesinden sonra veya cümlenin sonuna getirilebilir.    ( )

  • Mizahi anlatımda güldürü unsuru sadece jest ve mimiklerle sağlanır.    ( )
  1. Aşağıdaki cümlelerde geçen “yalan” kelimelerinden türü yönüyle ikişerli gruplar oluşturulursa hangisi dışarıda kalır?
    1. Şu yalan dünyada, insan kalbi kırmanın ne anlamı var!
    2. Yılandan korkmam, yalandan korktuğum kadar.
    3. Yalan, ben sana böyle bir şey demedim!
    4. Murat yalan, ölüm gerçek; dostlar beni hatırlasın.
    5. Beni yalan sözlerle kandırmaya çalışma.
    6. “Ünlemler” ve “hitap unsurları (seslenmeler)” cümlenin hangi öğesini oluşturur?
    7. Zarf tümleci
    8. Dolaylı tümleç
    9. Belirtili nesne
    10. Cümle dışı unsur
    11. Özne
    12. Alay, hiciv ve kara mizah arasındaki farklar nelerdir?
    13. Mizahi anlatımın özellikleri nelerdir?
    14. Humor ve ironi nedir? Açıklayınız.
    15. Nasreddin Hoca fıkralarında mizahı sağlayan ögeler nelerdir? Söyleyiniz.

CEVAP VER