Maddenin ayırt edici özellikleri

0
242


Suçlu kim oyunu

Sınıfımızdaki bazı öğrencilerin sağ başparmaklarını önce ıstampaya sonra da beyaz kartona bastırarak, sağa ve sola oynatmadan parmak izlerini alalım ve izlerin altına hangi öğrenciye ait olduklarını yazalım. Aramızdan bir öğrenciye polis rolünü vererek öğrenciyi sınıfın dışına çıkaralım. Bir öğrenciye de suçlu rolünü vererek parmak izini ayrı bir kartona alalım. Polis rolünü verdiğimiz arkadaşımızı sınıfa çağırarak ondan suçlunun parmak iziyle sınıftaki tüm parmak izlerini karşılaştırmasını ve suçluyu bulmasını isteyelim.

Polis rolünü verdiğimiz arkadaşımız suçluyu bulabildi mi?

suçluyu bulmasında ona yardımcı olan neydi?

Doğada binlerce madde vardır. Bu maddelerin bazı özellikleri birbirine benzerken, bazıları ise sadece kendisine özgüdür. sınıftaki arkadaşlarımızın parmak izlerinin kendilerine özgü olması gibi maddelerin de kendilerine ait özellikleri vardır. saf bir maddeyi diğer maddelerden ayıran bu özelliklere, maddenin ayırt edici özellikleri denir.

Maddenin ayırt edici özelliklerinden bazıları erime, donma ve kaynama noktalarıdır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Erime ve donma noktası

Günlük hayatta, aynı ortamlarda sıcaklık aynı olmasına rağmen bazı maddeler katı hâlde iken bazı maddeler sıvı hâldedir. Bu durumun sebebi sizce ne olabilir?

önceki yıllarda kütle ve hacmin maddenin ölçülebilir özel-
likleri olduğunu ama ayırt edici özellikler olmadıklarını öğren-
miştik. Maddenin ayırt edici özelliklerini kullanarak bir mad-
deyi tanıyabilir ve diğerlerinden ayırt edebiliriz. Renk, koku,
tat gibi görülebilen veya hissedilebilen özellikler maddeleri
ayırt etmede kullanılabilir. Fakat bazı maddelerin renk ve ko-
kularının aynı olmasından dolayı, bu özellikler maddeleri ayırt
etmede etkili bir şekilde kullanılamaz. Bu nedenle erime ve
donma noktaları, sırasıyla saf katı ve sıvı hâldeki maddelerin
ayırt edici özellikleri olarak kullanılmaktadır.



Katı maddeler ısıtılır ya da ortamdan ısı alırsa bu madde-
lerin sıcaklıkları artar. Belirli bir sıcaklık değerine ulaştığında
madde erimeye başlar. saf maddelerin tamamı eriyip sıvı hâle
geçinceye kadar bu sıcaklık değeri değişmez. Maddenin eri-

meye başladığı bu sıcaklık

değerine erime noktası de-

nir. Madde miktarı erime noktasını değiştirmez, fakat erime
süresini değiştirir. saf bir maddenin erime noktası o maddeye
özgüdür ve maddeyi diğer maddelerden ayırt etmemizi sağlar.
Yandaki tabloda görüldüğü gibi farklı maddelerin erime nokta-
ları birbirinden farklıdır.


sıvı hâldeki maddeler ısı vererek soğursa belirli bir sıcaklık
değerine düştüğünde donmaya başlar. saf maddelerin tama-
mı donup katı hâle geçinceye kadar bu sıcaklık değeri değiş-

mez. Maddenin donmaya başladığı bu sıcaklık değerine donma noktası denir. Madde miktarı
donma noktasını değiştirmez, fakat donma süresini değiştirir. örneğin, bir bardaktaki su da bir
sürahideki su da 0 0c’de donar. saf bir maddenin donma noktası o maddeye özgüdür ve mad-
deyi diğer maddelerden ayırt etmemizi sağlar. yukarıdaki tabloda görüldüğü gibi farklı madde-
lerin donma noktaları birbirinden farklıdır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kaynama noktası


Resimdeki sıvılar, renksiz ve görünüm olarak aynı özelliklere sahiptir. Bu iki maddenin birisinin aseton, diğerinin ise metil alkol olduğu biliniyor. Fakat hangi şişede hangi madde olduğu bilinmiyor. Hangi şişede hangi maddenin olduğunu nasıl belirlersiniz?

Kimyasal maddeler

koklanmaz, tadına
bakılmaz ve bu maddelere
çıplak elle dokunulmaz.

Kaynama noktası da erime ve donma noktası gibi saf mad-
deleri ayırt etmede kullanılan ayırt edici özelliklerdendir. saf sı-
vıların kaynamaya başladığı belirli bir sıcaklık değeri vardır. Bu
sıcaklık değerine kaynama noktası denir. saf sıvıların kaynama
süresince sıcaklığı değişmez.

Bazı saf maddelerin kaynama noktaları yandaki tabloda ve-
rilmiştir.

Adını bilmediğimiz bir sıvı 56 0c’ye gelip kaynamaya başladı-
ğında ve sıcaklık değişimi olmadığında bu sıvının aseton olabi-
leceğini anlarız. Eğer sıvı 65 0c’de kaynamışsa bu sıvının metil
alkol olabileceğini anlarız.

 

 

 

 


CEVAP VER