Ekosistemi etkileyen faktörler: Biyotik Faktörler

0
203

Ekosistemdeki canlılığın devamı biyotik faktörler arasındaki ilişkinin devamlılığına bağlıdır. Bunlardan birindeki bozulma ya da yok olma diğerlerinin de ekosistemdeki varlığını etkileyecektir.

Bir ekosistemde bulunan ve birbirlerini doğrudan ya da dolaylı olarak etkileyen canlı varlıkların hepsine birden biyotik faktör denir. Canlıların her biri diğer canlılarla ve fiziksel çevre ile çok yönlü ilişkiler içindedir. Organizmalar arasındaki ilişkiler karşılıklı yarar sağlama ya da türlerden biri yarar sağlarken diğer türün zarar görmesi şeklindedir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Herbivorlar (otçullar) ot ile beslenen canlılardır. Örneğin koyun ot ile beslenen herbivor canlıdır. Denizlerde, göllerde ve diğer su ekosistemlerinde ise tüketicilerden olan zooplanktonlar, balıklar gibi pek çok canlı, fitoplankton adı verilen üreticilerle beslenir. Zooplanktonlar küçük balıklara, küçük balıklar da daha büyük olanlara besin olur. Besin zincirinde diğer tüketicileri yiyerek beslenen canlılara karnivor (etçil) canlılar denir (Resim 3. 16). Bunlara aslanlar, kartallar, kobralar örnek verilebilir. Hem üreticileri hem de tüketicileri yiyerek beslenen canlılar ise omnivorlar (karışık beslenenler) olarak adlandırılır. İnsan, karga, domuz, fare vb. omnivor canlılara örnek verilebilir.

  1. Ayrıştırıcılar (saprofitler) ekosistemde, karalar ve denizlerin her alanında bulunur ve madde döngüsünde önemli bir yere sahiptir. Ayrıştırıcılar genellikle bakteri, mantar, toprak solucanı vb. canlılardır (Resim 3.17). Bu canlılar organik maddeleri parçalayarak inorganik hâle getirir, yeniden üreticilerin kullanımına sunar. Ayrıştırıcılar bu işlemi yaşamlarını sürdürebilmek için gerçekleştirir. Çürüme sırasında açığa çıkan moleküllerin bazıları ayrıştırıcılar tarafından kullanılırken bir kısmı da toprağa ya da suya geri döner. Sonuçta doğaya geri dönüşüm sağlamış olur.

    Ayrıştırıcılar doğadaki biyolojik dengenin kurulabilmesi için oldukça önemli görevler üstlenmiştir. Bitki, hayvan ve diğer canlı atıklarını parçalayarak bu maddeleri inorganik maddelere dönüştürürler. Böylece ölü bitki ve hayvan kalıntıları ile organik atıklar, ototroflar için gerekli olan inorganik maddelere dönüştürülerek yeniden besin yapımında kullanılır. Doğadaki madde döngüsünü ekosistemde bulunan çeşitli canlıların gerçekleştirdiği bu olaylar dizisi sağlar.

    Bitki ve hayvan ölülerini parçalayan mikroorganizmaların olmadığı bir ekosistemde yaşam uzun süre devam edemez.

Ekosistemlerde bu farklı kategoriler içindeki organizmalar arasında bir denge bulunmalıdır. Üreticiler olmazsa ekosistemlerde besin üretimi olmayacaktır. Ayrıştırıcılar olmazsa organik maddeler çevrede gittikçe birikecek temel besin maddeleri ekosisteme geri kazandırılamayacaktır. Tüketiciler olmazsa ekosistemde madde aktarımı sağlanamayacaktır.

CEVAP VER