Ekosistemde Su Döngüsü

0
112

Big Bang kuramına göre evren yaklaşık 14 milyar yıl önce büyük bir patlama sonucu oluşmuştur. Güneş sistemi ve Dünya ise günümüzden yaklaşık 5-6 milyar yıl önce gaz ve toz bulutlarının sıkışmasından meydana gelmiştir. Zamanla sıkışan bu yapıda içte ağır metaller, üstte ise hafif elementler ve gazlar yer almıştır. Bu yapı soğudukça yerküre üzerinde bir kabuk tabakası oluşturmuştur. Kabuk oluşumundan sonra içte kalan enerjiden ve bazı elementlerden kaynaklanan yüksek basınç, yanardağ patlamalarını meydana getirmiştir. Yanardağlar sadece kızgın lavlar değil aynı zamanda çok miktarda su buharı püskürtmüş, çıkan su buharı yeryüzüne yağmur şeklinde düşerken yerkürenin sıcaklığı 100°C’un üzerinde olduğundan sular yeniden buhar hâline geçmiştir. Böylece yeryüzü sıcaklığı bir çeşit döngü ile daha üst tabakalara iletilmekte, bunun da soğumaya büyük katkısı olmuştur.

Bugün yeryüzünü kaplayan ve yaşamın temeli olan su, yaklaşık 3 milyar yıl önce oluşmuştur.

Yeryüzünün yaklaşık 2/3’ünü kaplayan su, canlıların yapısında da önemli bir yere sahiptir. Hücrelerimizin yaklaşık %70-90 kadarını su oluşturur. Buna rağmen yeryüzünde yaşayan canlıların taşıdığı su miktarı gezegenimizin sahip olduğu toplam su miktarının çok altındadır. 9. sınıf derslerinizde de öğrendiğiniz gibi su hayattır. Canlıların yaşamsal faaliyetlerinin sürmesi için ortamda en az %15 oranında su bulunması gerekir. Su, enzimlerin çalışması için ortam oluşturur ve kimyasal tepkimelerin oluşumunu kolaylaştırır. Göller, akarsular, denizler ve okyanuslarda bulunan su, yeryüzü suyunun büyük kısmını oluşturur (Resim 3.19).

Suyun bir kısmı da atmosferde buhar hâlinde bulunur. Bunun yanında yer altı kaynaklarında, topraktaki partiküllere bağlı olarak ve kayalıklardaki çatlakların arasında da su vardır. Suyun farklı kaynaklar arasındaki bu dolaşımı su döngüsü olarak bilinir (Şekil 3.12). Dengedeki bir ekosistemde madde ve enerji akışı düzenli

Yağmur, kar vb



 


Okyanus ve denizlerden
buharlaşma

Bitkilerin solgriuİTiu”ve
terlemesi sonbcu oluşan
su buharı

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Şekil 3.12: Su döngüsü

ve süreklidir. Su atmosfere okyanuslar, göller, akarsular ve karalardan, buharlaşmayla; canlılardan solunum ve terlemeyle karışır. Bitkiler topraktan aldıkları suyun fazlasını yine terleme ile uzaklaştırır. Karasal ekosistemlerden döngüye katılan suyun %90’ının kaynağı, bitkilerin terleme olayı ile atmosfere verdiği sudur.

 

 

 

 

CEVAP VER