Döllenme hakkında bilgiler

0
203

Döllenme

Döllenmenin gerçekleşmesi için yumurta ve spermin canlılık özelliğini kaybetmemesi gerekir.

Spermler dişi üreme kanalına bırakıldığında yumurta olgunlaşmış durumda olabildiği gibi ikincil oosit durumunda da olabilir. Her iki şekilde de döllenme gerçekleşebilir. Yani yumurtanın çekirdeği ile spermin çekirdeği kaynaşabilir. Eğer yumurta ikincil oosit durumunda ise çekirdeklerin kaynaşması mayoz II tamamlanıp yumurta olgunlaştıktan sonra gerçekleşir. Sperm ve yumurta arasında özel bir etkileşim vardır. Her yumurta hücresi kendi

 

 

 

türüne özgü cezbedici bir kimyasal madde salgılar. Bu madde spermin aktivitesini artırır ve yumurtaya yönelmesini sağlar. Böylelikle yumurtanın döllenme olasılığı artar.

Memelilerde Şekil 2.25’te gördüğünüz gibi sperm farklılaşmış folikül hücrelerine doğru hareket eder. Yumurtanın zona pellusi- dasında reseptör moleküllere bağlanır. Bu bağlanma ile spermin akrozomunda bulunan sindirim enzimleri zona pellusida içine salgılanır. Enzimlerin yardımıyla sperm yumurta hücresinin zarına ulaşır, spermin zar proteinleri yumurta zarı üzerindeki reseptöre bağlanır. Yumurta zarı ile sperm zarı kaynaşır. Bu kaynaşma ile sperm hücresinin içeriği yumurtaya girer. Mayoz bölünmesi tamamlanmış olan sperm ve yumurtanın haploit çekirdekleri kaynaşır. Bu olaya döllenme denir.

Sperm hücresinin yumurtaya bağlanması yumurta örtülerinde değişiklikleri başlatır. Yumurta sitoplazmasında bulunan keseciklerden salgılanan enzimler zona pellusidanın sertleşmesini sağlar. Böylece zona pellusida çok sayıda spermin yumurta içine girmesini engeller. Yumurta hücresini döllemek için bir defada yaklaşık 200-300 milyonluk bir sperm ordusu yolculuğa başlar. Bunların büyük çoğunluğu yolculuk sırasında ölür. Bu uzun yolculuğun sonunda yumurtaya ulaşabilen spermlerden ancak bir tanesi yumurtayı döller.

Farklılaşmış folikül hücresi

Enzim taşıyan
kesecik

Akrozom

Şekil 2.25: İnsanda bir spermin yumurta hücresini dölleme aşamaları

 

 

 

 

 

 

 

Döllenmiş yumurta hücresine zigot adı verilir. Mayozla gametlerde yarıya inen kromozom sayıları döllenme sonucunda yeniden iki katına çıkar. Döllenme ile yumurta hücresinin sitop- lazması aktifleşir ve zigotun hücre döngüsü başlar.

İlk bölünmeler sırasında hücreler büyümez. Sadece DNA’sını eşler ve hızla küçük hücrelere bölünür. Bu hücreler daha sonra yeni bir organizmayı oluşturacak şekilde bölünüp farklılaşarak gelişecektir.

 

 

Canlılarda genetik çeşitlilik partenogenez ve konjugasyon gibi farklı yollarla da sağlanabilir.

CEVAP VER